Call us:

phone

+357 22458485

email:

phone

akti@akti.org.cy

Publications

ΝΕΡΟ

0 comments

Ξένια Ι. Λοϊζίδου
Πολιτικός Μηχανικός
ΑΚΤΗ Κέντρο Μελετών και Έρευνας, Κύπρος

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ελληνικό Πανόραμα τεύχος 61, Ιανουάριος- Φεβρουάριος 2008

Τα επτά δέκατα του πλανήτη μας καλύπτονται από νερό. Όμως μόνο το ένα δέκατο είναι γλυκό, πόσιμο νερό και αυτό δεν κατανέμεται ισότιμα σε όλο τον πλανήτη. Κάποιοι το απολαμβάνουν άφθονο και το θεωρούν δεδομένο και κάποιοι το στερούνται, είτε γιατί τις χώρες τους μαστίζει ανομβρία είτε γιατί τα αποθέματα νερού έχουν μολυνθεί είτε και για τους δύο αυτούς λόγους.

Σύμφωνα με την έκθεση των Ηνωμένων Εθνών «Νερό για τη ζωή, νερό για τους ανθρώπους», που δημοσιεύθηκε το 2003:

  1. 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό
  2. 6000 παιδιά πεθαίνουν κάθε μέρα από ασθένειες που σχετίζονται με την έλλειψη ή την κακή ποιότητα του νερού
  3. πάνω από 3 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο από την έλλειψη ή την κακή ποιότητα του νερού.
  4. Αν συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις κατανάλωσης και ρύπανσης του νερού καθώς και οι κλιματικές αλλαγές, υπολογίζεται ότι στα επόμενα 20 χρόνια οι μισοί άνθρωποι στον πλανήτη μας (3,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι) θα ζουν σε χώρες και περιοχές που αντιμετωπίζουν προβλήματα με το νερό.

Στην Ελλάδα:

Στην Ελλάδα, περίπου το 87% της κατανάλωσης του νερού απορροφάται από τη γεωργία για σκοπούς άρδευσης. Από αυτή την ποσότητα, μέχρι και το 50% του μεταφερόμενου νερού, χάνεται λόγω της κακής κατάστασης των αρδευτικών δικτύων ή των ακατάλληλων τεχνικών άρδευσης. Την κατάσταση έρχεται να επιβαρύνει το γεγονός ότι πολλές άνυδρες καλλιέργειες έχουν αντικατασταθεί από υδροφόρα είδη, όπως οι σύγχρονες ποικιλίες βαμβακιού και τα εσπεριδοειδή. Στον κάμπο της Θεσσαλίας, για παράδειγμα, την περίοδο 1984-1996, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις βαμβακιού υπερδιπλασιάστηκαν, αντικαθιστώντας ξερικές καλλιέργειες κυρίως, σκληρού σίτου, με αποτέλεσμα την αύξηση της κατανάλωσης νερού κατά 20%.

Σήμερα, χώρες, όπως η Αυστρία και η Φιλανδία καλύπτουν πάνω από το 70% των γεωργικών εκτάσεων τους με γεωργο-περιβαλλοντικά προγράμματα, που έχουν ως ένα από τους βασικούς τους στόχους την εξοικονόμηση του νερού και τη μείωση της ρύπανσης του υδροφορέα. Αντίθετα, το ποσοστό αυτό είναι ιδιαίτερα χαμηλό στο νότο της Ευρώπης: η Ελλάδα και η Ισπανία δεν καλύπτουν πάνω από το 5% των γεωργικών εκτάσεων με γεωργο-περιβαλλοντικά προγράμματα.

Κλιματικές αλλαγές

Η βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων είναι αναγκαία στη Νότια  Ευρώπη και τη Μεσόγειο, μια και τα πράγματα αναμένεται ότι θα χειροτερέψουν και άλλο, αφού όλοι οι ειδικοί επιστήμονες συμφωνούν ότι μια από τις συνέπειες της αλλαγής του κλίματος στη Μεσόγειο είναι η σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων και η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας, που θα προξενήσουν μείωση των διαθέσιμων υδατικών πόρων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων (περιοδικό Science), το 38% του πληθυσμού της Μεσογείου θα ζει τα επόμενα χρόνια σε ζώνες, όπου θα παρατηρούνται ελλείψεις νερού. Η Ισπανία αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια τη χειρότερη ξηρασία των τελευταίων δεκαετιών. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 η Αθήνα βρέθηκε αντιμέτωπη με το φάσμα της δίψας, εξ αιτίας ανάλογης ξηρασίας και κακής διαχείρισης των υδατικών πόρων. Χρόνιο είναι το πρόβλημα της λειψυδρίας στις Κυκλάδες και σε ορισμένα νησιά της Δωδεκανήσου κατά τους θερινούς μήνες και συνεχώς επιδεινώνεται. Στην Κύπρο η βροχόπτωση τα τελευταία 15 χρόνια έχει μειωθεί δραματικά, από 515 χιλιοστά που ήτανε από τις αρχές του αιώνα στα 435 χιλιοστά από το 1990 μέχρι το 2005. Τα αποθέματα νερού στα φράγματα και στον υδροφορέα καλύπτουν μόνο το 70% των αναγκών του νησιού. Η αφαλάτωση έρχεται να καλύψει τις ελλείψεις, με τεράστιες όμως καταναλώσεις ενέργειας.

Ο εφιάλτης του νερού, λοιπόν, βρίσκεται προ των πυλών. Στην αρχαία Ελλάδα 6000 χιλιάδες μικροί θεοί προστάτευαν τα νερά: τρεις χιλιάδες Νύμφες και τρεις χιλιάδες ποταμοί ήταν τα παιδιά του Ωκεανού και της Τυθήος. Πολλές από τις Νύμφες, όπως οι Ναϊάδες, κατοικούσαν στα γλυκά νερά και διέθεταν δυνάμεις μαγικές και αναζωογονητικές.

Να ενημερωθούμε και να προσπαθήσουμε για την καλύτερη δυνατή διαχείριση των υδατικών μας πόρων. Όλοι μπορούμε να βοηθήσουμε. Είναι ζήτημα ζωής.

ΝΕΡΟ/ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

0 comments

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ελληνικό Πανόραμα τεύχος 61, Ιανουάριος- Φεβρουάριος 2008

ΞΕΡΕΤΕ ΟΤΙ…..

  1. Περίπου 145 λίτρα καταναλώνουμε καθημερινά στην τουαλέτα, το μπάνιο, την περιποίηση του σώματος, το πλύσιμο ρούχων ή πιάτων, την καθαριότητα του σπιτιού, το πότισμα των λουλουδιών. Ωστόσο, έχει υπολογιστεί ότι ένας άνθρωπος χρειάζεται καθημερινά περίπου μόνο 50 λίτρα νερού προκειμένου να ικανοποιήσει τις προσωπικές και οικιακές του ανάγκες. Εντούτοις, στις αναπτυγμένες χώρες, χρησιμοποιούμε ποσότητες νερού που φτάνουν και μέχρι τα 400 λίτρα νερού ανά άτομο!
  2. Κάθε φορά που τραβάμε το καζανάκι, χρησιμοποιούμε 9 – 16 λίτρα καθαρού πόσιμου νερού, δηλαδή περίπου 6 – 10 μεγάλα μπουκάλια νερό.
  3. Στο ντούζ καταναλώνουμε περίπου 15 λίτρα το λεπτό, δηλαδή 10 μεγάλα μπουκάλια νερό. Σκεφτείτε πόσο νερό καταναλώνουμε αν κάνουμε ένα ντους διάρκειας 10 λεπτών.
  4. Όταν μια βρύση στάζει σταγόνα-σταγόνα, μέσα σε ένα χρόνο μπορεί να αδειάζει νερό που θα επαρκούσε για να γεμίσουμε τουλάχιστον 35 φορές μια μπανιέρα.
  5. Ένα καζανάκι που τρέχει μπορεί να αδειάζει μέσα σε μια μέρα νερό
  6. που θα πίναμε σε 50 μέρες.
  7. Όταν πλένουμε τα δόντια μας ή τα χέρια μας αφήνοντας συνεχώς
  8. τη βρύση ανοικτή, χωρίς να τη χρειαζόμαστε, σπαταλάμε μέσα σε ένα λεπτό νερό που θα γέμιζε 10 μεγάλα μπουκάλια. 

Από το Εκπαιδευτικό πακέτο «Εξοικονόμηση Νερού», που αναπτύχθηκε από το Δίκτυο Μεσόγειος SOS

ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΕΝΑ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

0 comments

Της Ξένιας Ι. Λοϊζίδου*

Συνήθως στα νησιά η ανάπτυξη συγκεντρώνεται στις παράκτιες περιοχές. Η Κύπρος δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτό. Σύμφωνα με τον Ευροκώδικα για τις ακτές, η παράκτια ζώνη εκτείνεται σε πλάτος 50 χλμ από την ακτογραμμή προς την ενδοχώρα. Ουσιαστικά λοιπόν, η Κύπρος είναι σχεδόν ολόκληρη μια παράκτια ζώνη!

Η ακτή αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα φυσικά συστήματα και ευάλωτα στις ανθρώπινες επεμβάσεις. Η παράκτια ζώνη είναι ένα δυναμικό σύστημα, στο οποίο συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν πολλές και πολύπλοκες παράμετροι: φυσικές, κοινωνικές, οικονομικές κ.α.. Και είναι ένας φυσικός πόρος που απειλείται από τις ολοένα και αυξανόμενες ανθρώπινες πιέσεις και την υπερεκμετάλλευση: τα 2/3 του ανθρώπινου πληθυσμού (3,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι) ζουν κοντά στην ακτογραμμή. Στην Ευρώπη, πάνω από το 1/3 του πληθυσμού υπολογίζεται ότι ζει σε μια ζώνη 50 χιλιόμετρα από την ακτογραμμή. Στη Μεσόγειο περισσότερο από 143 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν κατά μήκος των ακτών. Εκτιμάται, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, ότι μέχρι το 2025 το 50% των ακτών της Μεσογείου θα έχει κτιστεί! Στην Κύπρο, το 90% της τουριστικής βιομηχανίας συγκεντρώνεται σε τμήμα της παράκτιας ζώνης που αντιστοιχεί μόλις στο 13% του εδάφους του νησιού! Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανησυχεί για το μέλλον των 100,000 χλμ των ακτών της.

Οι οικονομίες αναπτύσσονται και μαζί αυξάνεται και η πίεση στο παράκτιο και θαλάσσιο περιβάλλον. Που βρίσκεται το όριο σε αυτή την υπερεκμετάλλευσή; Η φέρουσα ικανότητα του παράκτιου συστήματος είναι πεπερασμένη. Υπάρχει ο κίνδυνος της κατάρρευσης των παράκτιων οικοσυστημάτων και μαζί με αυτά θα συμπαρασυρθούν και οι οικονομίες που αναπτύσσονται εκεί. Τι μπορεί να γίνει για να αναστραφεί η πορεία της υποβάθμισης;

Αειφόρος ανάπτυξη, αυτή είναι η μόνη μας επιλογή. Μια ανάπτυξη βασισμένη στην ανθρώπινη κλίμακα, στην πραγματική φέρουσα ικανότητα του κάθε τόπου, στην αισθητική του τοπίου, στην ευημερία των τοπικών κοινωνιών. Μια ανάπτυξη που να έχει στόχο την βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας και όχι τον άμεσο πλουτισμό κάποιων μικρών ομάδων.

Βασική παράμετρος για την προώθηση και την εφαρμογή των αρχών της αειφορίας στην ανάπτυξη του κάθε τόπου είναι η σωστή ενημέρωση και η ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών σε όλες τις αναπτυξιακές διαδικασίες, από την χάραξη της πολιτικής και τη λήψη αποφάσεων για την π.χ. πολεοδομική ανάπτυξη μέχρι τον αρχικό σχεδιασμό των έργων υποδομής. Όλοι οι πολίτες, σύμφωνα με τη Σύμβαση του Άαρχους, έχουν δικαίωμα στην ελεύθερη πρόσβαση σε πληροφορίες και δεδομένα που αφορούν το περιβάλλον. Οι Αρχές είναι υποχρεωμένες να δημιουργούν τις υποδομές και να παρέχουν όλες τις διευκολύνσεις στους πολίτες έτσι ώστε να διασφαλίζεται η ουσιαστική συμμετοχή του στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που αφορά το μέλλον του τόπου τους. Πρέπει βέβαια και οι τοπικές κοινωνίες να ξεπεράσουν το σύμπλεγμα: «Παντού να γίνουν έργα. Ανάπτυξη σημαίνει μαζικός τουρισμός!».

Μέσα από τον πιο πάνω προβληματισμό δημιουργήθηκε το «Δίκτυο για ένα βιώσιμο μέλλον». Στόχος του δικτύου είναι μέσα από την αποτελεσματική συνεργασία οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών σε όλη τη Μεσόγειο, να προωθηθούν οι αρχές της αειφόρου αναπτύξεως. Ο οργανισμός ΑΚΤΗ Κέντρο Μελετών και Έρευνας συντονίζει το πρόγραμμα, στο οποίο συμμετέχουν οι οργανσιμοί CYMEPA, KAYAD, AGEM, το Δίκτυο Μεσόγειος SOS από την Ελλάδα και ο οργανισμός Environmental and Cultural Heritage Conservation Association από την Τουρκία.

Στο πλαίσιο του προγράμματος λειτουργεί ηλεκτρονική και τηλεφωνική γραμμή βοήθειας/πληροφόρησης για όλους τους πολίτες. Αν έχετε να ρωτήσετε κάτι ή να καταγγείλετε κάτι ή απλώς να μοιραστείτε τις εμπειρίες σας και να πείτε κάτι για το καυτό θέμα της αειφόρου παράκτιας ανάπτυξης, η ηλεκτρονική γραμμή βοήθειας akti@akti.com.cy και το τηλέφωνο 22452727 είναι στη διάθεση όλων.

Τουριστικές επαύλεις στις Θαλασσινές Σπηλιές της Πάφου. Πάλαι ποτέ τοπίο εξαίρετης φυσικής καλλονής. Αειφόρος αυτή η ανάπτυξη?

Τουριστικές επαύλεις στις Θαλασσινές Σπηλιές της Πάφου. Πάλαι ποτέ τοπίο εξαίρετης φυσικής καλλονής. Αειφόρος αυτή η ανάπτυξη?

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΟΛΙΤΗΣ, 30 Μαίου 2007

* Η Ξ. Ι. Λοιζίδου είναι Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, MSc, DIC Ακτομηχανική. Το πρόγραμμα Δίκτυο για μια Βιώσιμη Ανάπτυξη υποστηρίζεται από την UNDP-ACT και αποτελεί τμήμα των δράσεων της πλατφόρμας Κυπριακό Περιβαλλοντικό Φόρουμ που επίσης υποστηρίζεται από την UNDP-ACT.

ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΕΝΑ ΒΙΩΣΙΜΟ ΜΕΛΛΟΝ

0 comments

Tης Ξένιας Ι. Λοϊζίδου
ΑΚΤΗ Κέντρο Μελετών και Έρευνας
Κύπρος

Η παράκτια ανάπτυξη

Στην Κύπρο το 50% του πληθυσμού ζει και εργάζεται σε τμήμα της παράκτιας ζώνης που αντιστοιχεί μόλις στο 23% του εδάφους του νησιού. Στο ίδιο τμήμα της παράκτιας ζώνης συγκεντρώνεται το 95% της τουριστικής βιομηχανίας. Ο τουρισμός είναι η πιο σημαντική οικονομική δραστηριότητα του νησιού. Το 1999 επισκέφτηκαν την Κύπρο 2,5 εκατομμύρια τουρίστες, 2,7 εκατομμύρια το 2005 και ο στόχος του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού είναι τα 3,5 εκατομμύρια μέχρι το 2010, δηλαδή ετήσια αύξηση περί το 3,4%. Οι χρήσεις γης κατά μήκος του 40% της ακτογραμμής είναι τουριστικές. Η Κύπρος δεν αποτελεί εξαίρεση, είναι τυπικό παράδειγμα Μεσογειακής παράκτιας χώρας. Οι οικονομίες αναπτύσσονται και μαζί αυξάνεται και η πίεση στο παράκτιο και θαλάσσιο περιβάλλον. Και τα μοντέλα ανάπτυξης που χρησιμοποιούνται είναι συνήθως βραχυπρόθεσμα.
Μέχρι το 2025 το 50% των ακτών της Μεσογείου θα έχει κτιστεί εκτιμά ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος. Η πίεση στην παράκτια ζώνη είναι πολύ μεγάλη.

Το Δίκτυο

Για να προωθηθούν οι αρχές της αειφόρου ανάπτυξης είναι απαραίτητη η ενεργός συμμετοχή του πολίτη στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Μέσα από αυτό τον προβληματισμό στήθηκε το «Δίκτυο για ένα βιώσιμο μέλλον»., για να ενισχύσει τη φωνή των πολιτών, για να συνεισφέρει στην προώθηση της αειφόρου αναπτύξεως.
Στόχος του δικτύου είναι μέσα από την αποτελεσματική συνεργασία οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών σε όλη τη Μεσόγειο, να προωθηθούν οι αρχές της αειφόρου αναπτύξεως. Οι στόχοι αυτοί προωθούνται και υλοποιούνται μέσα από εφαρμοσμένες πρακτικές και δράσεις. Το πρόγραμμα έχει δομηθεί γύρω από μια συγκεκριμένη θεματική ενότητα, την Αειφόρο Παράκτια Ανάπτυξη. Γύρω από αυτό το θέμα αναπτύσσεται ο σχεδιασμός και η υλοποίηση κοινών δράσεων με αποδέκτη την κοινωνία και τους κοινωνικούς εταίρους:

  1. ανάπτυξη κοινής στρατηγικής για ενημέρωσης των πολιτών στο θέμα της αειφόρου παράκτιας ανάπτυξης,
  2. υλοποίηση εκστρατειών ενημέρωσης των πολιτών
  3. διοργάνωση διαδραστικών επιμορφωτικών δραστηριοτήτων
  4. δημιουργία ηλεκτρονικών εντύπων,
  5. δημιουργία κοινών εκδόσεων
  6. δημιουργία κοινών υπηρεσιών (π.χ. Help Desk) και πολλές άλλες δράσεις που δημιουργούν τη δυναμική για διεύρυνση του δικτύου και των στόχων του.

Και ακριβώς αυτή τη δυναμική ελπίζουμε να αναπτύξουμε και να αξιοποιήσουμε κατά τη διετή διάρκεια του προγράμματος.

Οι εταίροι

Ο οργανισμός ΑΚΤΗ Κέντρο Μελετών και Έρευνας από την Κύπρο συντονίζει το πρόγραμμα, στο οποίο συμμετέχουν από την Κύπρο οι οργανισμοί CYMEPA, KAYAD και AGEM, το Δίκτυο Μεσόγειος SOS από την Ελλάδα και ο οργανισμός Environmental and Cultural Heritage Conservation Association από την Τουρκία. Στο πλαίσιο του προγράμματος λειτουργεί η ηλεκτρονική γραμμή επικοινωνίας/πληροφόρησης για όλους τους πολίτες akti@akti.org.cy.

Το πρόγραμμα Δίκτυο για μια Βιώσιμη Ανάπτυξη υποστηρίζεται από την πρωτοβουλία UNDP – Action for Cooperation and Trust και αποτελεί τμήμα των δράσεων της πλατφόρμας Κυπριακό Περιβαλλοντικό Φόρουμ.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο περιοδικό του Δικτύου ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, Σεπτέμβριος- Οκτώβριος 2007.

A NETWORK FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT IS BORN IN CYPRUS!

0 comments

By X.I. Loizidou Coastal Engineer, Member of the Network for a Sustainable Future.

Islands such as Cyprus have their development mainly concentrated in coastal zones. According to the Euro-Code for Coastal Zones, the width of a costal zone is 50 km inland from the coastline. This means that almost the entire island of Cyprus is considered as a coastal zone!

Coastal Zones are among the most fragile natural ecosystems, extremely vulnerable to human intervention. Multiple and complex parameters coexist and interact within the dynamic coastal system: natural, social, economic etc. It is a precious natural resource under threat due to overexploitation and increasing human pressures: 2/3 of the human population of the planet live near a coastline. In Europe , over 1/3 of the population lives within 50 km from the coastline. In the Mediterranean , more than 143 million people live along the coastline. It is estimated that 50% of the Mediterranean coasts will be the victims of construction until 2025 (European Environment Agency). The European Union is therefore concerned about the future of its 100,000 km of coastline.

In Cyprus, economic development results in extreme pressures on the coastal and marine environments all around the island. What are the limits to such development? The carrying capacity of coastal ecosystems is not infinite, and therefore they are in danger of collapse as a result of all this human activity. Is there anything to be done to reverse this situation of decline?

A major requirement for promoting and achieving sustainable forms of development is to ensure the effective participation of citizens throughout the decision-making process. All citizens, according to Aarhus Convention, have the right for free access to environmental information and data. Authorities are obliged to provide the infrastructure and the support for their participation in the decision-making process, which will define the future of each area and the development model that is going to be implemented.

This is the context that led to the implementation of the project “Network for a sustainable future”. The aim of the project, which started in January 2007 and which lasts for 20 months, is to promote effective partnership and networking among NGOs/CSOs in Cyprus and organizations from Mediterranean, EU and other countries, on issues related to environment, sustainable development and stakeholder participation processes. For more information visit AKTI’s website. An electronic Help Desk operates throughout the project, providing information on sustainable development issues in Cyprus and in Europe and which is available for all citizens.

The project forms part of the Cyprus Environmental Stakeholder Forum, an island-wide environmental platform supported by UNDP – ACT.

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΖΩΝΗ – SOS!!

0 comments

Τι είναι η παράκτια ζώνη;

Υπάρχουν πάρα πολλοί ορισμοί για την παράκτια ζώνη. Είναι και αυτό μια ένδειξη για την πολυπλοκότητα που χαρακτηρίζει αυτή τη στενή λωρίδα γης και θάλασσας! Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα: Η παράκτια ζώνη είναι η επιφάνεια επί της οποίας συναντούνται και αλληλεπιδρούν η γη με τη θάλασσα. Περιλαμβάνει όλα τα χερσαία αλλά και τα θαλάσσια παράκτια φυσικά συστήματα. Τα όρια της παράκτιας ζώνης καθορίζονται τυχαία και διαφέρουν πολύ από κράτος σε κράτος. Πολλές φορές καθορίζονται από διοικητικά και πολιτικά κριτήρια.

Ευρώπη, Μεσόγειος και τουρισμός

Η πιο έντονη δραστηριότητα που αναπτύσσεται στις παράκτιες ζώνες της Ευρώπης, αλλά κυρίως της Μεσογείου, είναι ο τουρισμός. Τα 2/3 του παγκόσμιου τουρισμού καταλήγουν στην Ευρώπη. Το 12% των Ευρωπαίων απασχολούνται σε εργασίες που έχουν σχέση με τον τουρισμό. Το 11% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ) στην Ευρώπη πηγάζει από την τουριστική δραστηριότητα.

Και η Μεσόγειος, αυτή η θάλασσα των αρχαίων πολιτισμών είναι σήμερα ο πρώτος παγκοσμίως τουριστικός προορισμός: το 30% του παγκόσμιου τουρισμού κατακλύζει κάθε χρόνο τα 46000 χιλιόμετρα των ακτών της Μεσογείου και προστίθεται στα 143 εκατομμύρια των ανθρώπων που ζουν κατά μήκος των ακτών της Μεσογείου. Μέχρι το 2025 αναμένεται ότι το 50% των ακτών της Μεσογείου θα έχει κτιστεί, εκτιμά ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος. Οι οικονομίες αναπτύσσονται και μαζί αυξάνεται και η πίεση στο παράκτιο και θαλάσσιο περιβάλλον.

Φέρουσα ικανότητα: πόσο αντέχουν οι ακτές μας;

Πόσο όμως αντέχουν αυτή τη φόρτιση οι ακτές μας; Ποιά είναι η φέρουσα ικανότητά τους, δηλαδή πόσους ανθρώπους και πόσες δραστηριότητες μπορούν να φιλoξενήσουν χωρίς να καταρρεύσουν; Ήδη καταρρέουν τα παράκτια συστήματα σε πολλές περιοχές της Μεσογείου και της Ευρώπης:

  1. το 70% των παράκτιων οικοσυστημάτων της Ευρώπης βρίσκεται σήμερα υπό απειλή για εξαφάνιση (World Resources Institute).
  2. το 25% των ακτών της Ευρώπης διαβρώνεται εξ αιτίας της ανθρώπινης χρήσης,
  3. τα προβλήματα ρύπανσης είναι τεράστια στις θάλασσες της Ευρώπης, γι αυτό και η ΕΕ υιοθέτησε το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» για τον έλεγχο της ρύπανσης των θαλασσών της

Η περιβαλλοντική υποβάθμιση παρασέρνει μαζί της και τις παράκτιες οικονομίες. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας η υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος στις νότιες και ανατολικές ακτές της Μεσογείου κοστίζει από 2% μέχρι και 8% του ετήσιου ΑΕΠ των χωρών αυτών

Η κότα με τα χρυσά αυγά

Ο τουρισμός είναι μια ιδιόμορφη βιομηχανία. Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος έχει ως άμεση επίπτωση την υποβάθμιση της ίδιας της τουριστικής βιομηχανίας. Αν οι τουριστικοί προορισμοί καταστρέψουν τα ίδια τα θέλγητρά τους τότε χάνουν τα ανταγωνιστικά τους προτερήματα. Ας δούμε κάποια παραδείγματα:

  1. Η αισθητική του παράκτιου τοπίου: ένα από τα μεγάλα ανταγωνιστικά προτερήματα των παρακτίων περιοχών, η ομορφιά της φύσης, του τοπίου, καταστρέφεται για χάρη της τουριστικής «ανάπτυξης». Πολυκατοικίες, συγκροτήματα κατοικιών, κυματοθραύστες, δρόμοι τεράστιοι και χίλιες δύο άλλες άσχημες κατασκευές καταστρέφουν την φυσική ομορφιά του τοπίου. Η υπερβολική και εκτός κλίμακας ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών έχει οδηγήσει πολλές τουριστικές περιοχές σε οικονομική κατάρρευση. Παύει να ισχύει ο βασικός λόγος που έφερε τους τουρίστες στην περιοχή. Και οι τουρίστες φεύγουν!
  2. Ρύπανση του νερού: τα σμαραγδένια πεντακάθαρα νερά που λάτρεψαν οι τουρίστες, σε μερικά χρόνια από την υπερβολική χρήση και τα πολλά κατασκευαστικά έργα (κυματοθραύστες, τουριστικά καταλύματα χωρίς κατάλληλα αποχετευτικά, κατασκευές μέσα στην παράκτια ζώνη κλπ) γεμίζουν κολοβακτηρίδια, γίνονται λασπόνερα. Και οι τουρίστες φεύγουν!
  3. Αέρια ρύπανση: Όπως έδειξε σχετική έρευνα για την αέρια ρύπανση στην Κύπρο, που εκπόνησαν Κύπριοι ερευνητές και το Πανεπιστήμιο της Στουτκάρδης (UNDP-ACT), οι συνεχείς παράκτιοι «τοίχοι» από ξενοδοχεία κατα μήκος της ακτής, λειτουργούν ως εμπόδια στην ροή του αέρα προς και από τη θάλασσα, με αποτέλεσμα την συσσώρευση ρύπων στις αστικές περιοχές πίσω από αυτά τις τουριστικά συγκροτήματα.

Αν οι παράκτιες περιοχές μας καταστρέψουν τα δυνατά τους ανταγωνιστικά προτερήματα, τότε καταστρέφουν και το μέλλον τους. Είναι πολλές οι περιοχές που έχασαν τον τουρισμό τους και έπεσαν σε οικονομική παρακμή, ακριβώς γιατί κατέστρεψαν το περιβάλλον και τη φυσική τους ομορφιά! Σκοτώνουμε την κότα που γεννάει τα χρυσά αυγά!

Αειφόρος Ανάπτυξη – Ιδού η λύση!

Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι τουρίστες ενδιαφέρονται όλο και περισσότερο για ποιοτικό τουρισμό, για προορισμούς που συνδυάζουν την αναψυχή με τον πολιτισμό, την ιστορία και το φυσικό περιβάλλον (European Code of Conduct, 1999). Η μη-αειφόρο ανάπτυξη, αυτό το μοντέλο μαζικού τουρισμού που τα ισοπεδώνει όλα, καταρρέει. Η αειφόρος ανάπτυξη, δηλαδή η ανάπτυξη που θα περιλαμβάνει την προστασία του περιβάλλοντος, την αισθητική του παράκτιου τοπίου, τον σεβασμό των κοινωνικών δομών, την ορθολογιστική διαχείριση των φυσικών πόρων, είναι πια μονόδρομος τόσο για την οικονομική ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών όσο και για την κοινωνική ευημερία τους.

Οι ακτές μας είναι ένας πολύτιμος φυσικός πόρος που βρίσκεται σε ανεπάρκεια και πρέπει να τον προστατέψουμε, για να προστατέψουμε το ίδιο το μέλλον μας! Και όπως είπε ο Μαχάτμα Γκάντι «Οι φυσικοί πόροι του πλανήτη μας είναι αρκετοί για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες όλων μας, αλλά όχι την πλεονεξία μας».

Το ενημερωτικό αυτό φυλλάδιο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΕΝΑ ΒΙΩΣΙΜΟ ΜΕΛΛΟΝ» στο οποίο συμμετέχουν οι οργανισμοί ΑΚΤΗ Κέντρο Μελετών και Έρευνας (συνtονιστής), CYMEPA, KAYAD και AGEM από την Κύπρο, το Δίκτυο Μεσόγειος SOS από την Ελλάδα και ο οργανισμός Environmental and Cultural Heritage Conservation Association (CEVKU) από την Τουρκία. Το πρόγραμμα αποτελεί τμήμα των δράσεων της πλατφόρμας Κυπριακό Περιβαλλοντικό Φόρουμ.

Το ΔΙΚΤΥΟ έχει θέσει σε λειτουργία ηλεκτρονική γραμμή βοήθειας/πληροφόρησης για το θέμα της αειφόρου παράκτιας ανάπτυξης. Επικοινωνήστε μαζί μας: akti@akti.com.cy

Το πρόγραμμα στηρίζεται από την Action for Cooperation and Trust

undp_act

  • Archives